To najgorszy miesiąc dla globalnej energetyki od wojny w Zatoce Perskiej w 1990 roku. Tylko w marcu ceny ropy skoczyły o blisko 60 proc., reagując na śmierć najwyższego przywódcy Iranu oraz groźby krwawego odwetu wymierzone w zachodnich polityków. W Polsce walkę z drożyzną ma wygrać „Pakiet CPN”.
Rząd wprowadza ceny maksymalne i tnie podatki, ale eksperci ostrzegają: jeśli blokada dostaw potrwa dłużej, nawet radykalne kroki premiera Tuska mogą nie zatrzymać „dwucyfrówki” na pylonach.
Irański odwet i rynkowa panika
Sytuacja na Bliskim Wschodzie wymknęła się spod kontroli. Po zabiciu ajatollaha Alego Chameneia, Teheran zapowiedział uderzenia w domy amerykańskich i izraelskich oficjeli. Nocne ataki Hezbollahu i Huti na Izrael oraz potężne eksplozje w samym Teheranie sprawiły, że rynki finansowe w Azji zanurkowały, a ceny surowców wystrzeliły.
Eskalacja trwającej od miesiąca wojny uderza w rynki finansowe. Japoński indeks Nikkei 225 stracił w poniedziałek blisko 5 proc.
– donoszą media, podkreślając, że świat boryka się z niedoborem 10 mln baryłek ropy dziennie.
Rządowy „Pakiet CPN”: Ceny pod kontrolą urzędu
W odpowiedzi na globalny chaos, polski rząd zdecydował się na rozwiązania, których nie widzieliśmy od lat 90. Od wtorku, 31 marca, wchodzi w życie mechanizm ceny maksymalnej na stacjach paliw. Minister energii będzie codziennie ogłaszał limit cenowy, którego właściciele stacji nie będą mogli przekroczyć pod groźbą kar z urzędów skarbowych.
Cena maksymalna ma obowiązywać od wtorku. […] Z przyczyn technicznych tańsze paliwa mają być widoczne na pylonach stacji najwcześniej 31 marca
– poinformował wiceminister energii Wojciech Wrochna. Na pakiet składają się obniżka VAT na paliwa do 8 proc., drastyczne cięcie akcyzy do poziomów minimalnych, a także sztywna marża sprzedażowa w wysokości 30 groszy na litrze.
Orlen tnie ceny w hurcie, ale co dalej?
Państwowy gigant Orlen już w poniedziałek rano wykonał ruch wyprzedzający, obniżając hurtową cenę benzyny o 290 zł za metr sześcienny. To próba stabilizacji rynku przed wejściem w życie sztywnych limitów. Jednak analitycy pozostają sceptyczni. Dawid Czopek, ekspert rynku surowców, zauważa, że mechanizm kontroli cen może uderzyć w mniejsze, prywatne stacje, które kupują paliwo rzadziej i nie nadążają za dziennymi obwieszczeniami ministra.
Premier wyraźnie stwierdził, że obniżka cen paliw ma na celu złagodzenie wzrostu cen […] ale w żaden sposób nie gwarantuje zatrzymania dalszego wzrostu
– przypomina Czopek w swojej analizie dla money.pl.
Świat szuka ratunku poza cieśniną Ormuz
Podczas gdy Europa liczy na rządowe tarcze, Japonia świętuje sukces pierwszej dostawy ropy, która ominęła zablokowaną cieśninę Ormuz. Tankowiec z saudyjskim surowcem dopłynął do wyspy Sikoku, korzystając z portu nad Morzem Czerwonym. To dowód na to, że światowa gospodarka gorączkowo szuka alternatyw, by uniknąć energetycznego zawału.
W Polsce koszt „Pakietu CPN” szacuje się na 1,6 mld zł miesięcznie, a środki te mają pochodzić m.in. z nowego podatku od nadmiarowych zysków koncernów energetycznych, tzw. windfall tax.
Renata Sienkiewicz